برسد ، آيا متعلق زكات مىشود ؟ جواب : گندمى كه بابت مال الاجاره مىگيرد متعلق زكات نمىشود . اگر چه به حد نصاب برسد . بلى اگر گندمى كه از زراعت و زمين در دست خودش برداشت مىكند به تنهايى به حد نصاب برسد ، زكات دارد . سؤال 623 : اين جانب در زمين خود گندم و جو كشت كرده‌ام و براى بدست آوردن محصول خرجهايى كرده‌ام ، كه از جملهء آنها خريد يك تراكتور و مقدارى وسايل كشاورزى است ، آيا مىتوانم اينها را از حاصل كسر كنم و بعد اگر گندم به حدّ نصاب رسيد ، زكات بدهم ؟ جواب : بلى ، تمام مخارجى كه براى بدست آوردن گندم و جو كرده‌ايد استثنا كنيد و اگر بدون تراكتور نمىتوانيد زراعت كنيد ، فقط استهلاك آن كسر مىشود و نيز اگر مقدارى از قيمت آن كاسته شود مىتوانيد آن مقدار را جزء مخارج حساب كنيد ، ولى بايد توجه داشته باشيد كه اگر پيش از كم كردن اينها حاصل شما به حد نصاب برسد ، يعنى به 288 من ، 45 مثقال كم برسد ، بنابر احتياط واجب بايد زكات باقيماندهء آن را بدهيد . سؤال 624 : در برخى روايات زكات برنج را مطرح كرده‌اند كه حمل بر استحباب شده است ، آيا با وضع فعلى كه در بعضى مناطق به صورت وسيعى برنج مىكارند ، نمىتوان حكم به وجوب زكات آن داد . نظر مبارك خود را بيان فرماييد . جواب : فعلا ، فتوا عدم وجوب زكات در مثل برنج است . زكات طلا و نقره سؤال 625 : آيا به سكّه‌هاى بهار آزادى زكات تعلّق مىگيرد ؟ جواب : تعلّق نمىگيرد . سؤال 626 : سكّه‌هايى كه مخصوص زمان تزار روسيّه بود ( ده روبل طلا ) تقريبا صد سال قبل از سوى همين رژيم درست شده است ، الآن در كشورهاى مختلف شوروى سابق بين مردم رايج است و به قيمتهاى مختلف آن را خريدوفروش مىكنند . با اينكه بين مردم رايج